WeCreativez WhatsApp Support
Müşteri destek ekibimiz sorularınızı cevaplamak için burada. Bize herşeyi sorabilirsiniz!
Whatsapp Destek!

Amino Asit Nedir? Yorumlayın

Proteinlerin en ufak yapı taşına amino asit denir. Amino asitler vitaminler ve mineraller benzer biçimde iyi ve sıhhatli durumda kalmamıza yaradıkları benzer biçimde, mikro-besinleri optimize ederek vücut fonksiyonlarını yerine getirme, gelişme ve sıhhatli kalma benzer biçimde genetik işlevleri yerine getirirler.

Proteinlerin en ufak yapı taşına amino asit denir. Amino asitler vitaminler ve mineraller benzer biçimde iyi ve sıhhatli durumda kalmamıza yaradıkları benzer biçimde, mikro-besinleri optimize ederek vücut fonksiyonlarını yerine getirme, gelişme ve sıhhatli kalma benzer biçimde genetik işlevleri yerine getirirler. 20 tane amino asit bulunmaktadır fakat  bu yazıda yalnız ustalaşmış ve amatör sporcular için lüzumlu olan amino asitler hakkında detaylı data vereceğiz.

Amino Asitler

Yediğimiz yiyeceklerden aldığımız amino asitler proteinleri oluşturur. Protein sindirildiği süre yine amino asitlerine ayrıştırılır ve vücutta değişik amaçlar için kullanılır. Bu yeni oluşan proteinler deride, gözlerde, kalpte, bağırsaklarda, kemiklerde ve doğal olarak ki kaslarda kullanılır. Bu yüzden yediklerimizden aldığımız her bir amino asidin vücutta ayrı bir işlevi bulunduğunu anlamamız fazlaca önemlidir. Doğal olarak kaslarımızı geliştirmek için de amino aside ihtiyacımız vardır.

Amino asitler proteinlerin yapı taşları olduğundan ve kasları geliştirmek için de ne olursa olsun protein tüketmek zorunda olduğumuz için, spor icra eden -özellikle vücut geliştirme sporu ile ilgilenen- her insanın her bir amino asidin ne işe yaradığını, ne süre ve ne kadar kullanımı icap ettiğini bilmesi gerekmektedir.

Esansiyel Amino Asitler

Esansiyel kısaca temel amino asitleri vücut tek başına sentezleyemediği için dışarıdan kısaca yiyeceklerden almak zorundadır. EAA’lar vücut fonksiyonlarının muntazam çalışabilmesi için gereklidir.Bir tek temel amino asitlerin 8’ini birden içeren proteinler tüketerek sağlığınızı ve kaslarınızı koruyabilirsiniz. Eğer hazırsanız EAA’lar hakkında uzun ve kapsamlı bir yolculuğa çıkabiliriz.

1. Histidin

İnsan vücudunda gelişme ve dokuların onarılması için kullanılan bir amino asittir. Sinir dokusunda oligodendrosit isminde olan glia hücrelerinin oluşması ve korunması için gereklidir. Bu amino asitler kendilerini sinirlerin üstüne sararak miyelin isminde olan bir koruma kalkanı oluştururlar. Bu beyinde ve omurilikte istenmeyen ani hareketleri önler.

Akyuvar ve alyuvar yapımından da sorumludurlar. Ek olarak radyasyondan koruma ve artık ağır metallerin (demir benzer biçimde) vücuttan atılması benzer biçimde görevleri de vardır. Midede gastrik sıvı üreterek sindirimi hızlandırırlar. Bu sebeple hazımsızlığı ve bağırsaklardaki hastalıkları önlemeye destek olurlar. Alerjik reaksiyonlarda bağışıklık sisteminin salgıladığı histamin için de öncü görevi görür.

 2. Lizin

Lizin gelişme ve gelişme için son aşama önemlidir. Vücutta kemiklerin ve kasların büyümesi için lüzumlu olan kalsiyum emilimi için kullanılır. Bununla beraber yağların enejiye dönüşmesi için vücudu harekete geçirir.

Vücudun nitrojen dengesini koruyarak aşırı stresli ve bitkin olduğumuz zamanlarda yağsız kas hacminin müdafaasını sağlar. Ek olarak histidin ve öteki amino asitler benzer biçimde antikor, enzim, kolajen ve testosteron, insülin benzer biçimde hormonlar üreterek, hasar görmüş dokuları onarır.

Kaslardaki proteini koruduğu benzer biçimde yeni proteinler yapmaya destek sunar. Kan damarlarını koruyarak kardiyovasküler sağlığa da destek olur.

3. Fenilalanin

Fenilalalinin sinir sitemini uyararak ruh halini iyileştirdiği ve bu yüzden motive kalmaya destek olduğu görülmüştür. Hafızayı pekiştirdiği için Glutamin benzer biçimde zeka seviyesini arttırdığı da düşünülür. Ön hipofizdeki dopamin, adrenalin ve nöradrenalin (epinefrin ve nörepinefrin) seviyelerini yükseltir. Bunlar sinir sisteminin muntazam emek harcaması için gereklidir. Ek olarak güneş ışığındaki UV ışınlarının emilimine destek sunar; bu da vücudun D vitamini seviyesini yükseltir. Ek olarak Glutamin üreten amino asitlerden biridir.

4. Metiyonin

Metiyonin vücuttaki ve kandaki yağların metabolik olarak yakılmasını hızlandırdığı için testosteron seviyesini de arttırır. Protein sentezi esnasında ilk eklenen aminoasit devamlı metiyonindir.

ZMA (Çinko Metiyonin Aspartat, Magnezyum Aspartat ve B6 Vitamini) olarak çinko ile beraber alındığında daha fazlaca işe yaramaktadır. Mideden ve karaciğerden ağır metalleri dışarı atar ve sülfür atomu içeren tek amino asit olduğundan özgür radikalleri dönem dışı bırakır, hafızayı sağlamlaştırır ve antioksidan kıymeti vardır.

Karaciğerde detoks tesiri gösteren glutatyonu üreten sistein amino asidini tetikler. Kaslarda enerji üretimini ve depolanmasını elde eden kreatin monohidratın üretiminden görevli üç amino asitten biridir.

5. Tireonin

Kalpte, iskelet kaslarında ve merkezi sinir sistemindeki sinir dokularında bulunan esansiyel amino asitler asla vücut tarafınca üretilemezler. EAA’ların aslolan kaynakları et ve süt ürünleri olduğundan veganlara nazaran bu durum pek de iç açıcı değildir.

Treonin vücutta iki mühim protein olan kolajen ve elastin üretiminde kullanılır ve vücuttaki protein dengesini korumada mühim bir yere haizdir.

Treonin bununla beraber karaciğer fonksiyonlarını ve karaciğerin yağlanmasına yol açan maddelerin fonksiyonlarını yöneten faktörlerlerden biridir. Antikor üretimine destek olarak bağışıklık sistemini korur ve bununla beraber timüs bezinin büyümesinden ve aktivitelerinden de mesuldür.

Kim bilir treoninin en yararlı tesiri öteki besinlerin daha iyi emilmesini sağlamaktır. Bu yüzden treonin içeren protein kaynaklarının biyo-elverişliliği ötekilerden daha fazladır.

6. Lösin (BCAA)

En kuvvetli BCAA olan lösin, kan şekeri seviyesini düzenlemekten ve deri dokusunun, kasların ve kemiklerin büyümesinden ve onarılmasından mesuldür. Yaraların iyileşmesine destek sunar, enerji seviyesini düzenler, kas dokusunun bozulmasını önlemeye yardım eder.

7. İzolösin (BCAA)

Lösin ile fazlaca benzerlik gösterir. Kasların onarılmasını destek sunar, kan şekeri seviyesini düzenler. Yaraların iyileşmesinde mühim bir görevi vardır. Vücutta açık bir yara oluştuğu süre enfeksiyona karşı üretilen hemoglobin proteininin oluşmasına yardım eder ve kanın pıhtılaşmasına da destek olur.

8. Valin (BCAA)

Kas dokusunun onarılmasına ve büyümesine destek sunar. Vücudun nitrojen dengesini ve glikoz stoklarını korur.

BCAA

BCAA’lar kısaca Dallı Zincirli Amino Asitler, vücut geliştirenler içinde oldukça saygı duyulan bir konuma sahiptirler. Kas dokusunun üretiminden, onarımından ve korunmasından görevli olan bu üç amino asit (lösin, izolösin, valin) birbirleri ile etkileşim halindedir. Tek başına valin ya da izolösin kullanmak anabolik tesir açısından fazlaca azca etkilidir sadece beraber kullanıldıkları süre lösinin de tesirini arttırmaktadırlar.

BCAA’lar protein eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkan baş ağrısı, baş dönmesi, bitkinlik, depresyon, sinirlilik benzer biçimde hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. En iyi neticeleri üç BCAA’yı bir arada, hatta B karmaşık vitaminleri ile beraber kullanarak elde edebilirsiniz.

En Mühim Esansiyel Olmayan Amino Asitler

Esansiyel olmayan amino asitleri vücudumuz gerektiği durumlarda kendisi üretebilmektedir ve vücutta yeteri kadar bulunmaktadır. Sadece bazı durumlarda dışarıdan almak gerekebilir.

Bilhassa vücudun protein depoları amaçları haricinde kullanılma tehlikesiyle karşılaştığında, geçici bir amino asit takviyesi ile bu durum çözülebilir. Fakat bazı kişiler tertipli olarak amino asit kullanmanın fazlaca yararlı bulunduğunu düşünmektedir.

Örnek vermek gerekirse dünyanın en büyük supplement üreticilerinden biri, ihtiyacınız olmasa da tertipli olarak yüksek dozda Glutamin almanın vücut için yararlı olacağını anlatmaktadır. Sadece  bu tartışmalı bir mevzudur. Bu öteki esansiyel olmayan amino asitler için de geçerlidir. Isterseniz en popüler esansiyel olmayan amino asitlere bir göz atalım.

1. Glutamin

L-Glutamin vücutta fazlaca fazla oranda bulunan bir esansiyel olmayan amino asittir. Kimi zaman vücudunuzdaki toplam amino asit seviyenizin %60’ını oluşturabilir. Bundan dolayı kolaylıkla kandan doğruca beyine ulaşabilir. Bu yüzden ona ‘beyin gıdası’ adı da verilir.

Hafızayı sağlamlaştırır, konsantrasyonu arttırır. Beyinde zihinsel aktiviteyi arttıran ve beyin fonksiyonlarını çalıştıran GABA (gamma-amino-butyric-acid) amino asidini yükselten glutamik aside dönüşür. Yeni kas sentezlenmesinde vazife alan bir amino asittir.

Nitrojen seviyemizde fazlaca fazla artış olunca beyindeki amonyak oranını arttırabilir. Glutamin, nitrojen moleküllerine tutunup glutamik asit oluşturarak, kendini vücuttan dışarı atar. Bununla beraber genetik kodumuzu oluşturan yapı taşlarından biridir.

DNA ve RNA’mızda öteki amino asitlerden daha çok bulunur. Kim bilir en önemlisi asidite ve alkali oranını dengeleyerek laktik asit oranını düşürmesidir.

2. Arjinin

Nitrojen tutma kabiliyeti yardımıyla protein tozlarına en fazla ilave edilen ve hakkında fazlaca konuşulan bir amino asittir. Nitrojen, kaslarda protein sentezlenmesi için lüzumlu olan anahtar elementlerden biridir.

Bazı bitkiler nitrojen emebilir fakat memeliler kendi nitrojenini kendi üretmelidir. Arjinin daha fazlaca nükleik asitlerle ilişkili olan iki proteinde, protanin ve histonlarda bulunur. Yenidoğanlarda büyümeyi sağlar şu sebeple erken yaşlarda vücut fazlaca fazla arjinin üretemez. Bağışıklık sistemini güçlendiri ve T-hücresi üreten timüs bezinin aktivitesini arttırır. Bu yüzden sağlığına kavuşmak isteyen, büyük bir kaza yapmış ya da HIV hastalarının ilk tercihi olmalıdır. Pankreasın insülin hormonu salgılamasını tetikler.

Bununla beraber karaciğer, deri ve bağlayıcı dokuların daha sıhhatli olmasını sağlamış olduğu benzer biçimde kolesterol seviyesini de düşürebilir. Fakat aslolan görevi yağ tüketiminin azaldığı durumlarda kas hacminin arttırılmasına destek olmasıdır şu sebeple yağları canlı meblağ ve onları kullanır. Böylece kilo kontrolü de sağlanmış olur.

3. Karnitin

Karnitin de popüler amino asitlerden biridir. Fakat işin doğrusu o bir amino asit bile değildir! Yapısal olarak benzediği için amino asitmiş benzer biçimde düşünülmektedir. BT vitamini olarak da bilinir. D-Karnitin, DL-Karnitin, L-Karnitin ve Asetil-L-Karnitin (ALC) olark dört değişik formda bulunur. Vücut geliştirme sporu yapanların faydalanmış olduğu yalnız L-Karnitin ve ALC’dir.

B1 vitamini (tiyamin) ve B6 vitamini (pridoksin) kanda kafi oranda olmadığında, metiyonin ve lizin, karnitin üretmeleri için tetiklenir. Öteki amino asitlerin bir çoğu gibi, karnitin protein sentezleyemez. Onun yerine uzun zincirli yağ asitlerini hücrelere taşımak ve sonrasında dışarı çıkarmak için kullanılır. Ek olarak kısa zincirli organik asitleri mitokondriden dışarı atar.

Yağ oranını düşürmeye ve daha fazlaca enerji sağlamaya destek olduğundan karnitin, vücut geliştirme sporu ile ilgilenenler içinde popüler olmuştur. Sıhhat açısından karnitin, kalpte, karaciğerde ve kaslarda yağ asitlerinin birikmesini  önlemeye de destek olur. C vitamini ve E vitamininin antioksidan özelliklerini arttırır.

Uzun soluklu kullanılması tavsiye edilen tek esansiyel olmayan amino asit karnitindir. Yarışmaya katılan vücut geliştiricilerin zayıflama döneminde anabolik durumda kalmaları ve kas geliştirmeye destek olması açısından karnitin kullanmaları avantajlarına olacaktır.

4. Sistein

L-Sistin sülfür içeren bir esansiyel olmayan amino asit olduğundan iyi bir antioksidandır. Vücutta metiyonin tarafınca üretilir. 2 sistein molekülünün birleşmesinden oluşan sistin ile benzerlik göstermektedir.

Sistein fazlaca dengesiz bir amino asittir ve fırsat bulduğunda derhal sistine dönüşür. Sadece bu bir mesele değildir şu sebeple vücudun ihtiyacı olduğunda sistin yine sisteine dönüşebilir. Sıhhatli bir cilt, detoks tesiri ve kolajen üretimi için vücudun sisteine ihtiyacı vardır. Bu yüzden en fazlaca beta-keratinde bulunur. Saçlar ve tırnaklar keratin moleküllerinden oluşur. Keratin deri dokusunda gizlenen bir proteindir.

Dirimsel bir önemi olan sistein, glütasyonun (nebat ve hayvan dokularında oksijen taşıyan bileşik cisim) bir parçası olan taurinin üretimini sağlar. Glütasyon, uyuşturucu, alkol ve sigaranın beyinde ve karaciğerde yarattığı hasarı önler. Pek fazlaca kreatin içeren üründe taurin bulunmaktadır

Mide ve bağırsakların içindeki koruyucu tabakayı sağlamlaştırır ve vücut tarafınca istenmeyen şeylerin sindirilmesini zorlaştırır. Karaciğeri koruma görevi de vardır. Vücut geliştiren birinin metabolizması için son aşama mühim bir amino asittir.

5. Beta Hidroksi Beta Metil Bütrat (HMB)

HMB, lösinden meydana gelmektedir ve onun özelliklerini daha iyi getirmesini amaçlamaktadır. HMB’nin kas sentezlenmesinde kullanılan protein miktarını arttırma görevi vardır. Bu da daha azca yağ depolanmasına ve kas hacminin korunmasına destek olmaktadır. Vücut tarafınca ne kadar fazlaca protein kullanılırsa, vücudun glikozsuz kalmış olduğu durumlarda enerji ihtiyacı için kaslardaki proteinlerin kullanılmama ihtimali de o denli artış gösterecektir.

Vücuttaki özgür amino asitlerin kullanımını arttırdığı benzer biçimde, protein parçalanmasını en aza indirerek bu proteinleri gerçekleştiren amino asitlerin kullanılmasını da önler. Hücre zarının bütünlüğünü ve enerjisini koruduğu için, hücre içinde gizlenen proteinin değişik amaçlarla kullanılmasının da önüne geçer.

Netice

Protein ve amino asit ihtiyacınız, vücut ağırlığınız ile doğru orantılı artış gösterir. Ne kadar ağırsanız o denli fazla protein ve amino asit almanız gerekmektedir. Eğer spor yapıyorsanız averaj kilo başına 2-3 gr. protein almalısınız (bu oran yaşınıza, cinsiyetinize ve yaptığınız sporun yoğunluğuna göre değişiklik gösterir)

Eğer yoğun bir antrenman sürecinde değilseniz ya da zayıflama amaçlı rejim yapmıyorsanız, büyük olasılıkla dışarıdan özgür amino asit takviyesi hayata geçirmeye ihtiyacınız yoktur. Bundan dolayı pek fazlaca amino asidin kasları koruyucu, enerji verici ve motive edici özellikleri vardır ve yalnız belli durumlarda bunlara ihtiyacınız olur.

Sonuçta en mühim şey proteindir ve eğer sıhhatli ve dengeli bir beslenme şekliniz var ise, muhtemelen lüzumlu olan tüm esansiyel amino asitleri alıyorsunuzdur. Bilim adamları amino asitler hakkında yeni bir araştırma yapana kadar yapmanız ihtiyaç duyulan şey çevrenizdekilere kulak asmadan, protein ağırlıklı beslenmeye devam ederek, hedeflerinize adım adım ulaşmaya çalışmak olmalıdır.,

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir